Multipla skleroza

Multipla skleroza je imunološki posredovana bolest centralnog nervnog sistema (mozga i kičmene
moždine)

• Kod multiple skleroze, imunološki sistem napada mijelin, zaštitni omotač oko nervnih vlakana koji
  omogućava da impulsi brzo putuju između mozga i tela. Kada se mijelin ošteti, signal između mozga i
  nerava se usporava, a ponekad dolazi i do trajnog oštećenja nerava, zbog čega se MS smatra i
  neurodegenerativnom bolešću – rekla je dr Gorica Đokić, neurolog
  Simptomi
  Znaci i simptomi multiple skleroze mogu značajno varirati od osobe do osobe i tokom same bolesti, u
  zavisnosti od toga koja su nervna vlakna pogođena
• Najčešće se javljaju problemi sa kretanjem, poput slabosti ekstremiteta, tremora, oštećenja
  koordinacije, hoda na širokoj osnovi ili otežanog hodanja. Mogu se javiti i senzacije strujanja duž kičme
  pri savijanju vrata prema napred, poznatije kao znak Lhermitte
  Pogođeni mogu imati i poremećaje vida, uključujući delimični ili potpuni gubitak vida na jednom oku, dupli
  vid (diplopije) ili zamućen vid, kao i nerazgovetan govor i vrtoglavicu. Česti su i problemi sa seksualnom
  funkcijom, radom creva i bešike, dok se kod nekih pacijenata javljaju depresija, anksioznost i drugi
  psihijatrijski simptomi
  Statistika u Srbiji
  Više od 9.000 ljudi u Srbiji živi sa multiplom sklerozom, bolesti koja može ozbiljno oštetiti nerve
  ako se ne leči na vreme
• Većina ljudi sa MS ima relapsno-remitirajući tok bolesti. Oni doživljavaju periode novih simptoma –
  relapsi nakon čega se simptomi delimično ili u potpunosti povlače periodi remisije mogu trajati mesecima
  ili čak godinama.
  Postoje dve vrste multipla skleroze navela je dr Đokić:
• 50 odsto osoba postepeno skraćuju periode remisije što je poznato kao sekundarno-progresivna MS
• Manji procenat osoba sa MS imaju stalno napredovanje simptoma što je poznato kao primarno
  progresivna MS
  Dijagnoza
  Za postavljanje dijagnoze multiple skleroze koristi se nekoliko ključnih testova. Analizom likvora
  proverava se prisustvo IgG i oligoklonalnih traka, kao i stanje krvno-moždane barijere
• MRI pokazuje oštećenja zaštitnog omotača nerava, a evocirani potencijali otkrivaju da nervni signali
  zbog toga putuju sporije nego što bi trebalo – objasnila je dr Đokić.
  Terapija
  Multipla skleroza zahteva različite pristupe lečenju, u zavisnosti od tipa bolesti i faze napada. Za kontrolu
  relapsa (period kada bolest iznenada pogoršava simptome) koriste se pulsne doze kortikosteroida i
  terapijska izmena plazme, dok terapije koje modifikuju tok bolesti pomažu usporavanju progresije i
  smanjenju učestalosti napada
• Danas pacijentima sa MS-om stoje na raspolaganju brojni lekovi – od injekcionih beta interferona i
  glatiramer acetata, preko intravenoznih tretmana kao što su ocrelizumab i natalizumab, do oralnih
  terapija poput dimetil fumarata, teriflunomida i siponimoda – što omogućava personalizovan pristup i
  bolje kontrolisanje bolesti
  Najnovija terapija
• Najnovije terapije multiple skleroze nude praktičniji i efikasniji pristup za kontrolu bolesti. Oralni lek
  ponesimod daje se jednom dnevno i menja tok bolesti kod relapsnih formi MS (oblik bolesti kod kojeg se
  simptomi javljaju u talasima – periodično pogoršavaju i potom delimično ili potpuno povlače), dok se

peginterferon beta-1a primenjuje subkutano jednom u dve nedelje, pokrivajući sve forme bolesti,
uključujući i sekundarno progresivnu.
Inovacije u terapiji omogućavaju pacijentima jednostavniju primenu lekova i bolje upravljanje
simptomima. Trenutno se priprema i faza II kliničkog ispitivanja za oralni lek EHP-101, što dodatno
proširuje mogućnosti za buduće tretmane
Sekundarna progresivna multipla skleroza (SPMS) je stanje koje karakteriše postepeno pogoršanje
nakon relapsno remitirajućeg toka bolesti. Uprkos velikom napretku u našem razumevanju bolesti,
dijagnoza i lečenje SPMS -a i dalje predstavljaju veliki izazov u rutinskoj kliničkoj praksi
Rano prepoznavanje SPMS
Mnoge zemlje u Evropi imaju visoku prevalenciju MS (> 100 na 100.000 stanovnika) ali SPMS u ranoj
fazi većinski ostaje nedijagnostikovan

• Zbog dijagnostičke nesigurnosti i nedostatka univerzalno prihvaćene definicije bolesti, kliničari se više
  oslanjaju na retrospektivnu analizu kliničkih simptoma kako bi potvrdili dijagnozu što dovodi do
  nedovoljnog prepoznavanja SPMS -a – istakla je dr Đokić
  Pravovremeno praćenje prelaska RRMS u SPMS
  Procenat prelaza relapsno-remitirajuća multipla skleroza (RRMS) u SPMS je od 39,5 do 52 odsto na
  nivou EU. Za pravovremenu identifikaciju pacijenata koji prelaze sa RRMS na SPMS preporučuje se
  često praćenje pacijenata i periodična procena progresije uz pomoć MSProDiscuss Tool koji je dostupan
  I na srpskom jeziku besplatno za lekare zahvaljujući Novartisu
• Ovaj alat omogućava brzu procenu pacijenata koji prelaze sa RRMS na SPMS. Napredovanje MS-a
  obično se prati preko ocena na proširenoj skali statusa invaliditeta (EDSS), ali zbog kratkoročnih
  varijacija rezultata (3–6 meseci) potvrda progresije često zahteva duži period od 12 meseci ili više.
  Takođe, procena kognitivnih funkcija igra važnu ulogu u praćenju sekundane progresije bolesti – objasnila
  je naša sagovornica
  Siponimod je prvi oralni lek za aktivni SPMS koji deluje direktno na CNS, zaustavljajući demijelinizaciju i
  inflamaciju, a rana primena može usporiti napredovanje